Dünyada hələ də ordusu olmayan ölkələr varmış

37

Dünyada hərbi münaqişələrin sayı artır. Belə şəraitdə hələ də silahlı qüvvələri olmayan ölkələr var?

Andorra

Avropanın ən kiçik dövlətlərindən biridir. Avropanın cənub-qərbindəki bu kiçik dövlətin 1933-cü ildən bəri ordusu yoxdur. Hər hansı bir hücum halında, Andorranın xüsusi müqavilələr bağladığı böyük qonşuları- Fransa və İspaniya onu qorumağa borcludur. Məsələn, 1993-cü il sənədi “Yaxşı qonşuluq, dostluq və əməkdaşlıq haqqında saziş” adlanır. Daimi olaraq ölkəyə 12 əsgər xidmət edir, onların funksiyaları bayrağın təntənəli qaldırılması ilə məhdudlaşır. Bəzi məlumatlara görə, onların saxlanması üçün vəsait könüllü ianələr hesabına toplanır.

Vanuatu

Vanuatuda 100-dən çox yerli dil var. Bu ada ölkəsi 1980-ci ildə müstəqillik qazanıb və o vaxtdan bəri ordusu yoxdur. Vanuatuda təhlükəsizlik polis və 300 könüllüdən ibarət kiçik bir qüvvə olan Mobil Qüvvələr tərəfindən təmin edilir. Onlar polisin bəzən çata bilmədiyi ölkənin ucqar adalarında asayişin qorunmasına kömək edirlər. Hətta 1994-cü ildə onlardan 50 nəfəri sülhməramlı missiya kimi Papua Yeni Qvineyaya göndərilib.

Vatikan

1929-cu il Lateran razılaşmasına əsasən, Vatikan neytral statusa malikdir: “Papa beynəlxalq münasibətlərdə əbədi neytrallıq və bütün tərəflər tərəfindən xüsusi tələb olunmadığı təqdirdə mübahisələrdə vasitəçilikdən çəkinəcəyini vəd edib”. Bu kiçik dövlətdə asayişi jandarma (polisin analoqu) və İsveçrə Qvardiyası – Papanın şəxsi təhlükəsizlik dəstəsi təmin edir. Dəstə 1506-cı ildən mövcuddur və 100-ə yaxın üzvü var. Sonralar Papa II Julius Avropanın ən yaxşılarından sayılan İsveçrə əsgərlərindən ibarət ordu yaratdı. Ənənə hələ də qorunub saxlanılır. Mühafizəçilər mütləq İsveçrə ordusunda xidmət etmiş 19-30 yaş arası katolik olmalıdırlar. Hətta onların boyu ciddi şəkildə müəyyən edilib – 174 sm-dən aşağı olmamalıdır. Onların aylıq əmək haqqı – təxminən 1500 avro təşkil edir.

İslandiya

İllər keçdikcə İslandiya turistlər arasında getdikcə daha çox populyarlaşdı. 18-ci əsrin ikinci yarısında, Napoleon müharibələrinin başlamasına onilliklər qalmış adanın ordusu qədim silahlarla silahlanmış bir neçə yüz əsgərdən, o cümlədən 1500-cü illərə aid silahlardan ibarət idi. Buna görə də ingilislər 1808-ci ildə İslandiyanı müqavimətsiz ələ keçirdilər. 19-cu əsrin ortalarında müasir ordu yaratmaq cəhdləri uğursuz oldu. 1940-cı ildə Böyük Britaniya adanın almanlar tərəfindən tutulmasının qarşısını almaq üçün yenidən adaya endi. Bir il sonra ingilis əsgərləri amerikalılarla əvəz olundu. Birləşmiş Ştatlar İkinci Dünya Müharibəsi başa çatdıqdan sonra ölkədə qarnizon saxlamağa davam etdi. 1949-cu ildə İslandiya hələ də ordusu olmamasına və ordu yaratmağı planlaşdırmamasına baxmayaraq, NATO-nun qurucu üzvlərindən biri oldu. Bununla belə, sahil mühafizəsi 1960-1970-ci illərdə Şimali Atlantikada balıq tutmaq hüququ uğrunda dəfələrlə Böyük Britaniya Kral Donanması ilə birbaşa qarşıdurmaya çıxan adadan kənarda qaldı. Bu toqquşmalar “Cod Wars” adı ilə tanınır. 2006-cı ildə ABŞ əsgərləri İslandiyadan geri çəkildi. O vaxtdan bəri adada silahlı qüvvələr yoxdur, lakin ölkə NATO-nun himayəsi altındadır. Bundan əlavə, Sahil Mühafizəsi İslandiya balıqçılarının Şimali Atlantik sularında balıq tutmaq hüququnu qorumağa davam edir.

Kosta Rika

ABŞ əsgərləri bu Mərkəzi Amerika ölkəsində də yerləşdirilib. 1948-ci ildə Kosta-Rikada 44 gün ərzində vətəndaş müharibəsi ilə baş verdi. Bu, XX əsrdə ölkə üçün ən qanlı hadisə oldu. Üsyançılar qalib gəldilər, onların lideri Xose Figueres Ferrer prezident oldu, o, ordunu dağıtdı və konstitusiyaya ordunun yenidən yaradılmasını birbaşa qadağan etdi. O vaxtdan indiyədək digər Mərkəzi Amerika ölkələrindən fərqli olaraq, Kosta Rika dinc və firavan parlament demokratiyası kimi inkişaf etmişdir. Dövlət müntəzəm olaraq Beynəlxalq Xoşbəxtlik İndeksinin ilk iyirmiliyində yer alır. Ölkə prezidenti, Nobel Sülh Mükafatı laureatı Oskar Arias Sançesin dediyi kimi, “münaqişələrin hərbi yolla həlli son çarə olmalıdır, bu məsələdə həmişə danışıqlar masası arxasında çıxış yolu vardır”. Əslində Kosta Rika ABŞ-ın himayəsindədir.

Lixtenşteyn

Avropanın mərkəzində yerləşən bu kiçik dövlətin 1866-cı ildən bəri ordusu yoxdur. Avstriya-Prussiya-İtaliya müharibəsi zamanı  tarixçilərin fikrincə, ordu üzvlərinin bütün günü dağ mənzərəsindən zövq almaqdan, şərab və pivə içməkdən və tütün çəkməkdən başqa heç bir işi yox idi. Bu “qəhrəmanlıq” hadisəsindən sonra ölkə parlamenti fürsətdən istifadə edərək ordunun buraxılmasına səs verib. Əsas səbəb mənasız xərclərin olması idi. İndi Lixtenşteyndə yalnız qonşu Avstriya və İsveçrənin hərbi idarələri ilə sıx əməkdaşlıq edən polis var.