ABŞ-a gizli hücum niyə baş tutmadı? (1)

0
417

II Dünya müharbəsi dövründə Hitler Almaniyası nəinki Avropada, həm də onun hüdudlarından kənarda müttəfiq dövlətlərə qarşı mübarizə planı hazırlamışdı. Bu planlardan birində də okeanın o tayındakı ABŞ-a qarşı yeni cəbhənin açılması nəzərdə tutulmuşdu. Plana əsasən ABŞ-daxilində çoxsaylı diversiyalara baş vurulmalı və həyata keçirilən ardıcıl partlayışlar və terror aktları ilə ölkə iflic hala salınmalı idi. Lakin bir təsadüf nəticəsində bu planı həyata keçirmək hitlerçilərə nəsib olmadı…
1942-ci il iyun ayının 13-də ABŞ dəniz sahillərini mühafizə xidmətinin sərhədi müdafiə alayının 20 yaşlı dənizçisi Con Kallen Amanqsett Lonq-Aylend postunda adi xidməti vəzifəsini yerinə yetirirdi. Hava qatı duman idi və göz-gözü görmürdü. Ona görə də qabağı görmək üçün Con Kallen əlindəki fonarı tez-tez işə salmalı olurdu. Sərhədçi öz postundan yarım mil aralanmışdı. Qəfildən onun diqqətini kiçik qayıqla sahilə çıxmaqda olan 4 nəfər cəlb etdi. Con Kallen dərhal onlara yanaşaraq olduqca sərt şəkildə:
– Burada nə baş verir?-deyə soruşdu.
Uzun sifətli və zorla hiss edilən ləhcə ilə ingilis dilində danışan naməlum adamlardan biri ona cavabında bildirdi ki, onlar balıqçıdırlar və dumanda azıblar.
Amma naməlum adamların cavabı Kalleni razı salmadı. Üstəlk onların danışığı heç yerli camaatın danışığına bənzəmirdi. Ona görə də qətiyyətli şəkildə:
– Siz mənimlə posta getməli və orada məsələyə aydınlıq gətirməli olacaqsınız,-dedi.
Bunu eşidən uzun sifətli “balıqçı” isə hədələyici tonda ona cavab qaytardı:
– Qulaq as, cavan oğlan, sənin anan və atan varmı? Sən onları yenidən görmək istəyirsənmi? Əgər yenidən valideynlərini görmək istəyirsənsə, onda bu pulları götür və öz ehtiyacın üçün xərclə. Burada gördüklərini də yaddan çıxar, anladınmı?
Qəfil təklifdən şoka düşən sərhəd xidmətçisi özündən asılı olmadan əlinə verilən pul paçkasını bərk-bərk sıxdı. Əvvəlcə istədi ki, naməlum adamları zorla posta aparsın. Sonra fikrindən daşındı, onun 4 nəfərə gücü çatmayacaqdı. Ona görə də geri dönərək sahili mühafizə postuna qaçdı. Naməlum qonaqlar isə rezin qayığı boşaldaraq tələm-tələsik 4 su keçirməz yeşiyə partladıcıları qoydular və onu qumu qazaraq gizlətdilər. Kallendən naməlum qonaqlar barədə məlumatı alan sərhəd-mühafizə xidməti dərhal hadisə yerinə yola düşdü. Onlar geri qayıdanda artıq naməlum qonaqlar yoxa çıxımışdılar. Beləliklə, nasist diversantların ABŞ-a gizli çıxışı baş verdi…
Təxribata hazırlıq
Hitler Almaniyası kəşfiyyat idarəsinin- abverin hazırladığı plana əsasən ABŞ-da təxribatları həyata keçirmək vəzifəsini kəşfiyyat leytenantı Valter Kappeyə tapşırmışdılar. Valter Kappe qeyri-adi kəşfiyyatçı bacarığına malik idi. Kappe 12 ildən artıq idi ki, ABŞ-da nasizmin təbliğatı və orada müvafiq təşkilatların yaradılması ilə məşğul idi. O, bu işdə əsasən vaxtı ilə Amerikada yaşayan, sonra isə geriyə vətənə qayıdan almanlardan istifadə edirdi. Kappe onların Hitlerə sədaqətlə xidmət edəcəyinə əmin idi. 1941-ci ilin qışında Kappe Amerikadan qayıdan almanlar arasında casus ovuna başladı. Bu olduqca ağır və əziyyətli iş idi. O, gestaponun təqdim etdiyi siyahıya əsasən Amerikada yaşayan almanlarla tanış olur və onlar arasında əvvəlcə izahedici işlər aparırdı.1942-ci il aprel ayının 10-da Berlin yaxınlığındakı qalın meşəlikdəki xüsusi hazırlıq mərkəzində ABŞ-a göndəriləcək təxribatçılarla görüş keçirildi. Təxribat üçün seçilən insanlar müxtəlif vaxtlarda ABŞ-da işləyən, sonra isə geriyə öz ölkələrinə qayıdan almanlar idilər. Onlar ABŞ-a qarşı “nasist hücumu”nda -təxribatlarda iştirak etməli idilər. Onların arasında ən uzun sifətə malik olan Corc Con Daş da vardı. 39 yaşı olan Daş 19 il ABŞ-da yaşamışdı. O, Nyu-Yorkda əvvəlcə ofisiant işləmişdi, sonra isə aviasiya hissələrindən birində xidmət etmişdi. 1941-ci ildə isə yenidən Almaniyaya qayıtmışdı.
Verner Till isə Amerikaya 1927-ci ildə gəlmişdi, o da 14 il adı çəkilən ölkədə yaşamışdı və müxtəlif işlərdə işləmişdi. Edvard Kerlinq qatı nasistlərdən hesab edilirdi. Amerikada 11 il yaşamış, xidmətçi və sürücü işləmişdi. German Noybauer aşpaz idi. Kəşfiyyatçı-təxribatçı qrupunda ən gənci Herbert Hans Haupt idi. O, həyatının 22 ilini ABŞ-da yaşamışdı. Ernst Peter Burger nasist partiyasının üzvü idi, Amerikada maşinist işləmiş, Milli Qvardiyada xidmət etmişdi. Henrix Genk Amerikada 13 il yaşamışdı. O, instrumentlər hazırlayan fəhlə idi. Rixard Kvirin Amerikaya 1927-ci ildə gəlmişdi. Bir neçə il Amerikada mexanik işləyəndən sonra geriyə qayıtmışdı. Onu orduya cəlb etmişdilər və Kvirin ixtisaslı mütəxəssis kimi dərhal diqqəti cəlb etmişdi. Kappe adı çəkilən bu insanlarla Amerikada təxribatlar törədə biləcəyinə əmin idi. Çünki seçilən bu insanların hər biri həqiqətən də əvəzedilməz mütəxəssislər hesab edilirdilər. Kappe kəşfiyyat qrupunun üzvlərinin hamısını öncədən partadıcı maddələrdən, gizli yazışmalardan, istifadə etməyi, qranat atma, güllə atıcılığı, əlbəyaxa döyüş və diversiyaların həyata keçirilməsi üzrə xüsusi təlimlər keçdirmişdi. İnstruktorlar ən çox diqqəti şübhə doğurmadan alına biləcək və təxribatda uğurla istifadə ediləcək materiallardan, o cümlədən şəkər pudrasından və kükürd turşusundan istfadə etməklə hazırlanan yandırıcı qatışğın hazırlanmasına yönəltmişdilər. Buna paralel olaraq aspirini spirtdə həll etməklə yazılan yazı quruduqda görünmürdü. Spirtlə isladılmış pambıqla qurumuş yazını üzərini siləndə isə o, yenidən görünürdü. Partladıcı maddəni işə salmaq üçün su ilə doldurulan və kiçik deşiyi olan kanistrin için itiuclu məftil tıxac buraxılırdı. Bütün su qurtaranda təxribatçı dərhal kanistrdən uzaqlaşırdı. İtiuclu dəmir tıxac metalla toqquşan kimi qığılcım əmələ gəlirdi və bu da dərhal partladıcı maddəni hərəkətə gətirir və partlayış baş verirdi. Təlimlərin son günü kəşfiyyatçıları Berlin yaxınlığındakı gəmiqayırma zavoduna gətirərək onlara qum təpələrini göstərdilər. Mütəxəssislər bildirdilər ki, bu qumla lokomotivi asanlıqla işləməz hala gətirmək mümkün idi. Bundan əlavə kəşfiyyatçılara olduqca kiçik partlayıcının köməyi ilə mühüm dəmiryolu qovşaqlarını bir neçə günlüyə sıradan çıxarmağın üsullarını öyrətdilər. Sonra kəşfiyyatçıları Aliminium zavoduna gətirdilər. Kappe təxribatçılara yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin sıradan çıxarılması metodlarını onlara izah etdi. Qeyd etdi ki, transfatora açılan yüngül atəş ən azı 8 saatlığa elektrik cərəyanın olmaması deməkdir. Bu müddət isə kifayətdir ki, əridilmiş maye aliminium soyuyaraq vanna və peç sistemini sıradan çıxarsın. Nəticədə zavodu işə salmaq üçün uzun müddət vaxt lazım gələcəkdi.
Bir sözlə kəşfiyyat-təxribat qrupundakıların hamısı öz işini yaxşı bilən və istənilən tapşırığı həyata keçirməyə qadir olan mütəxəssislər idilər. Ona görə də Kappe qrupun uğur qazanacağına həddindən artıq əmin idi.
Son sınaq
Aprel ayının 29-da kəşfiyyatçıların son dəfə sınaqdan çıxarılması başladı. Kursantları komandalara bölərək onları xüsusi tapşırıqla şərti fabrik, dəmiryolunun və ya neft anbarlarının sıradan çıxarılmasına yolladılar. Təyinat yerinə çatandan sonra təxribatçılar gizlicə vəziyyəti öyrənməli, partladıcı maddələri hazır vəziyyətə gətirməli və 36 saat ərzində obyekti məhv etməli idilər. Tapşırığı yalnız iki nəfər yerinə yetirə bilmədi və onları dərhal qrupdan xaric etdilər. Amerikaya göndərilən təcribatçı qrupun üzvlərinə yüksək maaş və tapşırığı uğurla yerinə yetirəcəkləri halda xüsusi mükafat və yeni hərbi rütbələr vəd etmişdilər. Onları 2 qrupa bölmüşdülər. Daşın rəhbərlik etdiyi birinci qrupa Burger, Genk və Kvirin daxil idilər. Onlara Tennessi ştatındakı Alkoa, İllinoys şatatındakı İst-Sent-Luis Nyu-York şəhərindəki aluminium zavodlarını, Filadelfiyadakı strateji təyinatlı müəssisələri, həmçinin Pittsburq və Luisvil arasındakı Oqayo çayındakı şlüzləri partlatmaq tapşırılmışdı. Kerlinqin rəhbərliyi altındakı ikinci qrupa isə Noyabuer, Til və Haupt daxil idilər. Bu qrupa isə dəmiryollarını, Nyu-York və İst River çayı üzərindəki Hell Qeyt körpülərini partlatmaq və Nyu-Yorkun su təchizatı sistemini sıradan çıxarmaq tapşırılmışdı. Bundan əlavə bu qrupların hər biri ictimai yerlərdə bomba partladaraq ABŞ əhalisi arasında qorxu və təşviş toxumları səpməli idilər.
Kappe hər bir kəşfiyyatçıya tapşırmışdı ki, tapşırığı yerinə yetirmək istəməyən və ya bu işə tərəddüdlə yanaşan yoldaşını yerindəcə öldürsün. Amma Kappe Amerika reallıqlarını nəzərə almamışdı və bu da gələcəkdə ona və təxribatçı qrupa baha başa gələcəkdi.

May ayının 26-da, tapşırığa getməyə 2 gün qalmış təxribatçı qrup rəhbərlərinə 50 min dollar verdilər. Qrupun digər üzvlərinə isə öz adi ehtiyaclarını ödəyə bilmələri üçün adambaşına 4400 dollar vermişdilər. Pullar belə bağlanan xüsusi kəmərlərdə gizlədilmişdi. Daş isə ona verilən 50 min dolları gizli alt cibi olan çemodana yığarkən özündən asılı olmadan onları yoxlamağa başladı. Əvvəlcə şübhələnəcək bir şey tapa bilmədi. Amma pulların digər hissəsini də çemodana yığarkən onların hələ 9 il əvəl ABŞ-da dövriyyədən çıxarılmış köhnə pullar olduğunu gördü. Dərhal bu barədə Kappeyə məlumat verildi. Kappe isə pulları yeniləri ilə əvəz etdi. Xeyli sonralar Daş demişdi: “Bu pullarla bağlı xoşagəlməz hadisəni heç cür başımdan çıxara bilmirdim. Əgər onlar pullarla bağlı ciddi bir məsələdə belə bir bağışlanmaz səhvə yol verirdilərsə, onda bizim başımız onlar üçün heç bir əhəmiyyət kəsb etmirdi”.

Bir neçə gündən sonra onları sualtı qayıqla ABŞ sahillərinə göndərdilər. Təxribatçıların ABŞ sahillərinə çıxarılması üçün dumanlı bir gün seçilmişdi və sahili mühafizə xidməti əməkdaşı ilə yuxarıda adı çəkilən insident olmasaydı plan öz qaydası9 ilə gedirdi… Sahili mühafizə xidmətindən aralanaraq izi itirməyə nail olandan sonra Daş və Burger Nyu-Yorka gəldilər. Onlar “Hoverner Klinton otel”də, Genk və Kvirin isə “Martiniki” mehmanxansında yaşamağa başladılar. Təxribat qrupu şübhə doğurmadan uğurla ABŞ-a gəldiklərindən çox məmnun idilər. Sonralar avtomobil aldılar və sahildə gizlətdikləri partladıcı maddələrlə dolu yeşikləri çıxararaq əvvəlcədən planlaşdırdıqları kimi Katskill dağında yeraltı sığınacağa apardılar. Amma onlar nəzərdə tutulan təxribatları həyata keçirməyə tələsmirdilər. Bu da səbəbsiz deyildi. Təxribat qrupunun rəhbəri Kappe şübhə doğurmamaq üçün əlinin altındakılara mümkün qədər Amerika həyatına daha çox uyğunlaşmağı məsləhət görmüşdü. Amma hər şey gözlənilmədən öz məcrasından çıxdı. Buna səbəb isə birinci qrupda baş verən hadisə oldu. Burger uzun sifət Daşla otaqda tək olarkən sonuncu ona mürəciətlə:

-Qulaq as Burger, bütün bu baş verənlər mənim heç xoşuma getmir. Mən bilmək istəyirəm, sən məsələnin bu qədər uzanmasına necə yanaşırsan? Bu xoşagəlməz vəziyyətdə çıxmaq üçün yaxşı bir ideya fikirləşmişəm,-dedi. Burger isə ona qısa cavab verdi:

-Mən, bilirəm sən nə demək istəyirsən…

– Onda çox əla oldu. Əgər dediklərimlə razı olmasan, onda mənə verilən instruksiya əsasında səni öldürməli olacağam.

– Mənə görə narahat olma, sən ideyanı həyata keçir,-deyə Burger ona məsləhət verdi.

Bu isə o demək idi ki, onların hər ikisi təxribat planını həyata keçirməkdən imtina edirlər. Şənbə günü Federal Təhqiqat Bürosunun ( FTB) Nyu-Yorkdakı federal məhkəmənin binasında yerləşən rezidensiyasına zəng etdilər. Həmin vaxt otaqda olan FTB əməkdaşı Dina F. Makuorter dəstəyi qaldırdı. Telefonun o başında ingiliscə zəif ləhcə ilə danışan naməlum adam Almaniyaya məxsus olan sualtı qayıqla gizlicə ABŞ sahillərinə çıxdıqlarını və FTB şefi Edqar Quver üçün olduqca əhəmiyətli məlumatları olduğunu söylədi.

Naməlum adam:

– Mən bir həftədən sonra Vaşinqtonda olacağam və Quverlə şəxsən görüşmək istəyirəm ,-deyərək dəstəyi asdı.

Əvvəlcə FTB əməkdaşı naməlum adamın bu sözlərini biganəliklə qarşıladı. II Dünya müharibəsi gedirdi və belə bir vəziyyətdə düşmən ölkə casusları istənilən təxribata əl ata bilərdilər. Onsuz da son aylarda onlara çoxlu sayda zənglər gəlir, nəyi isə məlumat verir, xəbərdarlıq edirdilər. Amma bu zəngləri dərindən araşdıranda onların əsassız olduğu üzə çıxırdı. Ona görə də Makuorter əvvəlcə bu zəngə ciddi əhəmiyyət vermək istəmədi. Ancaq sonra istər-istəməz vəzifə borcunu yerinə yetirməli olduğunu xatırlayaraq naməlum adamın zəngi barədə kiçik bir məlumat hazırladı. Sonra isə digər işlərlə məşğul olmağa başladı. Amma bir neçə saatdan sonra sahili mühafizə xidmətindən FTB-yə zəng edərək axşam naməlum adamların kiçik balıqçı qayığı ilə sahilə çıxdıqlarını və bundan sonra naməlum istiqamətdə gözdən itdiklərini bildirdilər. FTB-də dərhal anladılar ki, naməlum adamın zəngi ilə sahilə çıxan “balıqçılar” arasında bir əlaqə var. Dərhal xüsusi əməliyyat planı hazırlanaraq dəniz sahili ərazilər ciddi nəzarətə götürüldü. Bu müstəvidə sahili mühafizə xidmətinin gözətçi postlarının sayı 4-5 dəfə artırıldı və təcili şəkildə bu məqsədlə əlavə canlı hərbi qüvvələr cəlb edildilər.

Bu arada isə hadisə yerindən 1000 mil cənubda “U-201” sualtı qayığı ilə ABŞ sahillərinə ikinci təxribat qrupu yaxınlaşırdı. İyunun 17-də “U-201” Florida sahillərinə yaxınlaşdı. Sualtı qayıqdan kiçik rezin qayığa minən təxribat qrupunun üzvləri Kerlinq, Noybauer, Till və Haupt sahildə heç kimin olmamamsından istifadə edərək partladıcı maddələrlə dolu yeşikləri qumu qazaraq basdırdılar. Sonra da geyimlərini dəyişərək şose yoluna çıxdılar və Ceksonvilə gedən avtobusu gözləməyə başladılar. Əvvəlcədən hazırlanan plana əsasən yaşayış məntəqələrindən birində avtobusdan düşən qrup üzvləri iki yerə bölündülər. Kerlinq və Till Sinsinatti ştatına gedən qatara mindilər. Haupt və Noybauer isə Çikaqoya yola düşdülər.

Bu arada isə artıq həyatını xilas etməyi düşünən və mənasız bir işə görə risq etmək istəməyən Daş həftənin ortalarında Vaşinqtona getdi. O paytaxta çatan kimi dərhal FTB-yə zəng edərək: – Mən bir neçə gün əvvəl sizin Nyu-Yorkdakı büronuza zəng edən adamam. Hazırda Meyflauer mehmanxanasındakı 351 nömrəli otaqdayam,- deyə məlumat verdi. FTB əməkdaşları dərhal Meyflauerə getdilər. Daş FTB-nn iki nəfər ən təcrübəli əməkdaşlarından hesab edilən Dueyn Trevor və Tomas Doneqana Abverin hazırladığı plan barədə ətraflı məlumat verdi. Ertəsi gün Daşı Frenk Conston və Norvall Uillz dindirdilər. Daşın söylədiklərini sözbəsöz yazmaq üçün xüsusi stenoqrafistlər işə cəlb edilmişdi. Onları hər iki saatdan bir dəyişdirirdilər. Daşın verdiyi ifadə 254 səhifə olmuşdu. O təxribat qrupunun rəhbəri Kappe və onun təxribatçılar hazırlayan məktəbi barədə geniş məlumat vermiş, həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan məxfi təxribat planınını ən xırda incəliklərinə qədər açıqlamışdı. O eyni zamanda təxribat həyata keçiriləcək obyektlərı, bu işdə iştirak edəcək digər qrup üzvlərinin adlarını da açıqlamışdı. Amma Daş digər hərbi sirrləri də satmışdı. O bildirmişdi ki, alman sualtı qayıqları dənizin dibinə enərək hərəkət edir və ona görə də bomba zərbələrindən, həmçinin minalardan qoruna bilirlər. Daş həmçinin ABŞ-a Almaniyaya qarşı mübarizədə istənilən yardımları etməyə hazır olduğunu bildirdi. Onun məlumatları əsasında hərəkətə keçən FTB əməkdaşları Daşdan xoş xəbər gözləyən Burgeri “Hoverner Kinton otel”də həbs etdilər. Burger bundan çaşbaş düşmüşdü. Çünki o FTB ilə könüllü əməkdaşlığa görə ən azından həbs ediməyəcəyini gözləyirdi. Bundan 1 saat sonra isə Genk və Kvirini kino-teatrdan çıxaraq otelə gələndə həbs etdilər.

İkinci qrupa rəhbərlik edən Edvard Kerlinq isə Nyu-Yyorka yola düşdü. Lakin o da mənzil başına gedib çata bilmədi. Onu, həmçinin Tilli yolda FTB əməkdaşları həbs etdilər. Haupt isə Çikaqodakı köhnə evlərinə qayıtdı və ertəsi gün FTB-yə gedərək Almaniyadan vətənə-Amerikaya qayıtdığı və yenidən adı çəkilən ölkədə yaşayacağı barədə məlumat verdi. Ancaq o təxribat planı barədə susmağa üstünlük verdi. Onu evi buraxsalar da izləyirdilər. Haupt Noybauerlə görüşəndə onların hər ikisini həbs etdilər. İyulun 2-də isə Prezident Ruzvelt həbs edilənlərə bağlı məsələni araşdırmaq üçün xüsusi komissiya yaratdı. Gizli bir şəkildə keçirilən istintaq zamanı təxribat qrupunun üzvləri hər şeyi boyunlarına aldılar. Kappe istintaqa verdiyi ifadəsində Hitler rejimini sevmədiyini, Burger Gestapo ilə problemlərinin olduğunu, xüsusi gücə, böyük dağıntıya qadir olan partladıcılar barədə ətraflı məlumat verdiyini bildirdi. Onlar məhkəmə ilə könüllü şəkildə əməkdaşlıq etdiklərini və bunların nəzərə alınmasını xahiş etdilər. Amma məhkəmə sədri, baş hərbi prokuror:

– Hər halda siz buraya xoş niyyətlə, turist səfərinə gəlməyibsiniz,-deyə ironiya ilə bildirdi. Ona görə də məhkəmənin qəbul etdiyi qərar da olduqca ağır oldu. Daşa 30 il, Burgerə isə ömürlük həbs cəzası verdilər. Təxribat qrupunun digər üzvləri isə edam edildilər. Beləliklə Almaniyanın ABŞ-a qarşı gizli təxribatlara baş vurmasının qarşısı alınmış oldu. Buna baxmayaraq Abver Amerikaya qarşı gizli savaş niyyətindən əl çəkməmişdi və oraya təxribatçı qrupları göndərməkdə davam edirdi.
Əziz Mustafa